Sustainability in de boardroom




De duurzame uitdagingen zijn niet mals. De verhoogde complexiteit en de snelheid van veranderingen vormen een constante challenge voor ondernemingen. Als we sustainability onder de loep nemen, zien we enerzijds dat organisaties een juist niveau van risico’s nemen moeten vinden. Anderzijds moeten ze voortdurend nieuwe opportuniteiten capteren. Het vinden van de juiste balans dus… Maar wat betekent sustainability voor de bestuurskamer? Waar de toon voor initiatieven moet gezet en vervolgens een weg banen doorheen de organisatie…


Veel zo blijkt. De toekomst van ondernemen ligt namelijk in duurzaamheid. De Europese Unie heeft de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Daarvoor ontwerpt het, al dan niet met nationale en lokale links, wetgevingen om beleidsterreinen te prikkelen. Sommige reguleringen worden gebundeld per industrie, zoals het Emission Trading System (ETS), Energy Efficiency Directive of de Carbon Adjustment Mechanism, andere worden transversaal toegepast. Zoals de wetgeving rond duurzaam rapporteren en transparantie, die we vinden in de CSRD, EU Taxonomy en Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR). Nog andere liggen in een voorstelfase, denk maar aan de Corporate Due Diligence en Accountability Act of de Social Taxonomy… Er ligt een massa aan werk op de plank. Het doel is duidelijk: een meer duurzaam Europa. En daar moeten bedrijven in volgen. Dit door duurzaamheid te omarmen en volledig te integreren in het DNA van de organisatie.


CSRD: een netelige kwestie


Wat vragen de nieuwe regelgevingen nu precies van onze bedrijven? Ze hebben allen één gelijkaardige boodschap: step-up the sustainability reporting game. De CSRD kan in dit geval gezien worden als de evolutie van de NFRD, de huidige regulatie dat zich bezighoudt met rapporteren over duurzaamheidsinformatie. Onder CSRD zullen bedrijven verplicht worden om zowel kwalitatieve als kwantitatieve informatie te rapporteren. Zowel toekomstgerichte als historische informatie, gebaseerd op een set van verplichte rapporteringsstandaarden. Die worden op dit moment voorbereid door de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG). De EFRAG publiceerde al een eerste prototype van deze standaarden voor het klimaatgedeelte, die vrij ambitieus klinken. Zo zou het onder dit protocol verplicht zijn om te rapporteren over scope 3-emissie. Dat is op vandaag nog enorm netelig. Bedrijven hebben hiervoor informatie nodig die op dit moment niet controleren of bezitten. Daarnaast zullen in CSRD bedrijven ook moeten rapporteren over de rol van het bestuur en management op de duurzaamheidsfactoren, wendbaarheid van de businessmodellen, strategie voor duurzaamheidsrisico’s, opportuniteiten gerelateerd aan duurzaamheid, … CSRD eist minstens een kleine zekerheid van deze informatie. Het is immers bevoegd om geldelijke sancties op te leggen tegen bedrijven die niet voldoen met deze disclosures.


Green turnover, capex en opex


De EU Taxonomy kunnen we zien als ‘groen’ woordenboek. Het is een revolutionair segment van wetgeving dat als eerste een groot deel van de economische activiteiten van ondernemingen scant en afbakent waar ze substantieel toe bijdragen in de samenleving. Zo worden bedrijven verplicht om hun activiteiten te analyseren om te zien of ze al dan niet in de lijst van de EU Taxonomy passen. Als dit het geval is, volgt een vierstappenproces om na te gaan of deze effectief bijdragen aan de samenleving of niet. Hier wordt vooral gekeken naar compliance met performance-drempels, limiteren van koolstofintensiteit, mogelijke impact op andere duurzaamheidsdoelstellingen en de minimale sociale standaarden. Aan het eind van dit proces zal het bedrijf drie KPI’s rapporteren: de ‘green’ turnover, capex en opex. Op die manier kan een bedrijf signaleren hoe ‘groen’ het is. De andere voorstellen zijn de Social Taxonomy, een gestandaardiseerd raamwerk om substantiële bijdrages/schade aan sociale doelen te identificeren of goederen en diensten te promoten die het welzijn van mensen en kwetsbare gemeenschappen verbetert. The Corporate Due Diligence en Accountability Act is dan weer een initiatief om de inzet op verplichte mensenrechten en de milieu supply chain te bekijken. Zo zullen bedrijven een value chain due diligence moeten implementeren om potentiële adverse impact te identificeren en voorkomen.


De rol van de bestuurskamer, sustainability teams en finance…


De rol van de bestuursleden evolueert naar een Sustainable Company & Sustainable Corporate Governance. Het heeft daarin twee zaken te vervullen. Enerzijds moet het strategisch (her)definiëren, anderzijds moet het overzicht en controle bewaren. Strategisch moet het doel van het bedrijf duidelijk zijn, er moet duurzame waardecreatie zijn op lange termijn en duurzaamheid moet geïntegreerd worden in de strategische doelen van de organisatie en de decision-making framework. Hiervoor moet een ESG-strategie ontwikkeld zijn, moet men nadenken over de samenstelling van het bestuur en er is zelfevaluatie. Overzicht en controle moet zorgen dat de duurzaamheidsrisico’s in kaart gebracht zijn en de opportuniteiten constant nagejaagd. Er is niet-financiële disclosure en er is een sustainability performance management. Daarnaast moet het bedrijf onder meer naar groene financiering kijken en juiste keuzes maken inzake leiderschap.


Deugdelijk bestuur


Een deugdelijk bestuur moet de groei van verandering en duurzaamheid accelereren. Daar zijn vijf richtlijnen: vertrouw op de corporate governance code om waardecreatie, transparantie en efficiënties te promoten op lange termijn; promoot de deskundigheid, onafhankelijkheid en diversiteit van het bestuur en het executive team; zorg voor een doelgerichte samenwerking tussen het bestuur en het executive team; wijd je toe aan ESG als veranderend, strategisch en competitief voordeel voor de waardecreatie van langetermijnduurzaamheid; en nodig bovendien alle relevante stakeholders uit om bij te dragen in dit debat.


Uitdagingen vandaag?


Sommige bedrijven hebben tot op heden nog niet aan ESG-rapportering gedaan of moeten opnieuw van nul starten door de nieuwe rapporteringsregels. Ook zijn de Europese standaarden nog altijd in ontwikkeling. Of de bedrijven de luxe om te wachten tot deze volledig klaar zijn om te starten met rapporteren, is nog maar de vraag. De Europese standaarden zullen wel veel elementen van de huidige Task Force on Climate-Related Financial Disclosures (TCFD) en Global Reporting Initiative (GRI) bevatten. We raden bedrijven aan om te starten met de door beide gedeelde elementen. De vraag luidt wel hoe je bedrijven zal verzekeren dat niet-financiële informatie dezelfde transparante kwaliteit zal hebben als de traditionele financiële informatie… Voor EU Taxonomy zullen bedrijven over een bepaalde granulariteit moeten beschikken om deze informatie te capteren. Deze is vaak tot ver in het bedrijf verspreid. Er zullen veel middelen gaan naar het linken en verwerken van die informatie. Bedrijven zullen klaar moeten zijn om zicht aan te passen aan deze veranderingen. De EU Taxonomy is namelijk klaar om elke drie jaar te worden herzien door nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen. Als nieuwe complexe wetgeving is de EU Taxonomy vrij ruim te interpreteren. Het is belangrijk om solide argumenten en standpunten te ontwikkelen die volgen uit een gedetailleerde analyse. De nieuwe informatie die moet worden ontwikkeld zal ook niet compatibel zijn op ieder, huidig IT-systeem.


Opportuniteiten…


Deze regel- en wetgevingen dagen de business uit om zich ook te baseren op niet-financiële dat in plaats van alleen financiële. Voor bedrijven die juist starten met dit duurzaam avontuur kunnen deze tools een structuur bieden en een voordeel in het opzet om sustainability te gaan integreren in de businessmodellen. Duurzaamheid is immers een manier om te overleven. Voor bedrijven die al duurzaamheidsmaturiteit hebben, kan rapporteren onder deze modellen een schaalvoordeel betekenen in het aantrekken van nieuwe investeerders. Bloomberg voorspelt dat ESG-assets in 2025 zo’n 45 triljoen euro zullen bedragen. De EU Taxonomy komt wel met een kost door onder meer de implementatie en de nood aan nieuwe data, maar het laat ons toe om de visibiliteit te ontwikkelen dat grote voordelen biedt. Zoals de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen, verbeteren van de voordelen van een duurzaamheidstrategie uit te bouwen, versterken van zwakke plekken, … Het connecteert ten slotte ook finance met zijn omgevingsvelden door een bewuste taxonomy governance. En niet te vergeten: je doet het juist voor onze planeet, de maatschappij en toekomstige generaties… De juiste skills hebben om zowel de uitdagingen aan te gaan als de opportuniteiten te verkennen, is van levensbelang. Master daarom alle ESG-aangelegenheden in het bedrijf, integreer ESG risk management in de bestaande procedures en ziet het groter plaatje: met een system-thinking approach.