Wat brengt uw toekomst?

In deze katern zullen we u maandelijks inspireren met initiatieven van collega’s die hun finance functie in een bepaald domein voorbereiden op de toekomst. We laten experts aan het woord en we zullen u een raamwerk, het Future-Proof Finance Assesment (meer details en info vanaf CFO Magazine nr240), aanreiken waarmee u zelf kunt aftoetsen hoe future proof uw finance functie is.





Maar wat zijn nu de elementen die in de al dan niet nabije toekomst een impact gaan hebben op de organisatie van de finance functie? Niemand heeft een glazen bol, maar CFO’s hebben op zijn minst de verantwoordelijkheid om na te denken over wat er mogelijk kan gebeuren, en de (finance) organisatie erop voor te bereiken. Dat betekent zeker en vast nu al werken aan de samenstelling van het team met de juiste competenties en de implementatie van de juiste technologie. Alleen dan kan immers voordeel gehaald worden uit de onvermijdelijke disruptie waar het bedrijfsleven nog zal geconfronteerd worden. Een future proof finance functie is een functie die relevant kan blijven en op deze veranderingen kan inspelen.

De disruptie komt voor de finance functie van alle kanten. Immers, de finance functie is als spin in het web van een organisatie natuurlijk ook zeer gevoelig en onderhevig aan de impact van wijzigingen op andere afdelingen van de organisatie. Natuurlijk spelen de sector en de specificiteit van iedere organisatie een belangrijke rol, maar over het algemeen kunnen we hier toch de volgende impacterende elementen oplijsten waar geen enkele organisatie zal aan ontsnappen.


Digitalisering van het bedrijfsleven

Digitalisering is de drijfveer van verandering van het bedrijfsmodel in veel bedrijven. Dat gebeurt in een razendsnel tempo. Het gevolg is dat door die digitalisering veel meer data beschikbaar komt, in een hogere frequentie en met een hogere snelheid dan ooit tevoren. Die data beïnvloedt de bedrijfsprocessen. Als we met z’n allen onze winkelkar vullen in de supermarkt en we scannen onze producten, dan krijgt die data voorspellende kracht voor de supermarkt. Die weet wat ze aan ons zal verkopen, maar kan ook voorspellingen maken die bijvoorbeeld de aankoop en de volumekortingen zullen beïnvloeden. Die data wordt dus uiteindelijk ook een grondstof voor de financiële functie die er wel moet voor zorgen dat ze ermee aan de slag kan.


De finance functie splitst

Daardoor splits de finance functie eigenlijk in twee. Er zijn enerzijds de specialistische, technische domeinen zoals taks, treasury, accounting waarvan verwacht wordt dat ze nog in complexiteit zullen toenemen en dus specifieke kennisbehoefte zullen vereisen. Anderzijds zal een deel van de finance functie steeds meer de holistische toer opgaan en zich positioneren in het midden van de driehoek finance-IT-operations. Want om die data te analyseren en te interpreteren is departement-overschrijdend samenwerken een must. De toegevoegde van de verschillende afdelingen zal zijn waar ze samenkomen en samen de data-architectuur gaan bepalen, de processen gaan aligneren, nieuwe inzichten ontwikkelen en daarmee het bedrijf op sleeptouw nemen.


Talentmanagement en nieuwe vaardigheden

Als finance die hoofdrol in te bedrijf wil opnemen, dat zullen de medewerkers van de finance functie zich nieuwe vaardigheden moeten aanmeten en zullen nieuwe rollen en functies moeten geïntegreerd worden: data scientists, storytellers, business analisten, …. De finance functie zal ook veel meer moeten inzetten op opleiding en ontwikkeling van haar medewerkers en die een uitgekiend ontwikkelingstraject voorschotelen. De tijd dat een jong afgestudeerde bedrijfseconomist(e) zich via enkele interne finance functies een weg baant naar de CFO functie is quasi uitgesloten. Uitstappen naar andere functies in bijvoorbeeld supply chain, operations, … zullen een noodzakelijk onderdeel zijn van de ontwikkeling van de medewerkers van een finance functie.


Tools en automatisering

In de komende jaren zullen ERP in de cloud, automatisering en cognitieve innovatie (artificiële intelligentie, machine learning) in hoog tempo doorgaan, waardoor mogelijkheden ontstaan om processen te vereenvoudigen en mensen vrij te maken. De toevoeging van blockchain aan de mix zal deze trend alleen maar versnellen. We staan voor alle duidelijkheid nog maar aan het begin van wat digitalisering van de finance functie echt kan betekenen. Veel van die nieuwe functies zullen vervat zitten in nieuwe ERP systemen en via ERP in de cloud zal de finance functie altijd de nieuwste toepassingen binnen handbereik hebben, maar er zullen ongetwijfeld ook andere andere aanbieders die andere vormen van ERP aanbieden ontstaan. De finance functie mag niet talmen en moet ervoor zorgen dat ze klaar is om deze nieuwe technologieën te omarmen. Want de verwachtingen van de interne klanten en stakeholders zijn niet min: real-time inzichten en analyses, meer forecasting, ervoor zorgen dat de businesspartners rechtstreeks toegang krijgen tot hun analyses en rapporteren en dat deze verrijkt worden met extra informatie en duiding.


Innovatie

De financiële functie moet inzien dat innovatie de allerbelangrijkste overlevingsstrategie is voor een bedrijf. Meer nog, het moet de driver worden om innovatie in een organisatie mogelijk te maken, door bij te dragen aan het inzicht dat niet alle investeringen op korte termijn rendement moeten opbrengen en dat er niet alleen moet geïnvesteerd worden in veilige cash-cowprojecten. Ook investeringen in onzekere projecten die op langere termijn van belang kunnen zijn, zijn noodzakelijk voor de overleving van het bedrijf.

We moeten natuurlijk niet blind zijn voor het feit dat innovatie geld kost en dat schaalgrootte van belang is. Maar het is kwestie van durven inzien dat innovatie misschien wel de eerste stap is om schaalgrootte te realiseren en niet omgekeerd. Soms moet innovatie dus een ‘duwke’ krijgen. Maar waarom zou dat door externe factoren moeten gegeven worden en niet door de finance functie? De finance functie moet ‘ambidexter’ zijn: de linkerhand moet waken over de optimalisatie van de werkingsmiddelen, zoeken naar efficiëntieverbetering… terwijl de rechterhand geld moet investeren in exploratie van nieuwe producten en markten, en ruimte maken voor trial en error. Daarmee heeft de finance functie de toekomst van de organisatie in handen.


Duurzaam ondernemen

Moeten we nog woorden vuil maken aan het toenemend belang van duurzaamheid op het bedrijfsleven? Jazeker, want heel veel finance functies realiseren zich nog altijd niet wat de impact ervan is voor hun functie. Integrated reporting and behaviour, triple bottom reporting, non-financials, een duurzaamheidsverslag, SGD’s, ESG’s, EU Taxonomy… ondertussen allemaal welbekende begrippen, maar wat de finance functie zich moet realiseren is dat ze inzicht moet krijgen in de betekenis van al die non-financials. Het zijn vaak “technische” data zijn, die uit andere departementen komen, verschillend worden gemeten, enzovoort… De finance functie moet ook de juiste berekeningswijze weten te vinden en er in slagen om daarop targets te plakken om sturing te geven.

De finance functie van de toekomst zal uitblinken in het integreren van financials en non-financials. De wereld wil non-financials, de finance functie zal er moeten in slagen die non-financials even betrouwbaar te maken als ze doet met financiele data.


Veranderende kapitaalmarkten

De kapitaalmarkten zijn kleiner aan het worden. We zien een duidelijke verschuiving van het gebruik van de kapitaalmarkten (aandelen en obligaties) voor bedrijfsfinanciering naar directe financiering. Dat zal de rol van de finance functie beïnvloeden: het belang van traditionele financiering, waaronder de klassieke bankfinanciering maakt meer en meer plaats voor andere vormen van financiering.

Dit wordt bijkomend versterkt door de opkomst van fintech. Fintechspelers gooien het traditioneel bankieren helemaal overhoop. Het relatiebankieren zal plaats maken voor de oplossingen die fintech aanreikt.



Toenemende compliance

De compliance uitdagingen gaan er niet minder op worden, integendeel. Compliance die rechtstreeks met boekhouding te maken gaat de komende jaren nog veel wijzigen. IFRS ontwikkelt zich verder, maar de lokale GAAPS gaan niet verdwijnen. Daar is helaas nergens een politiek draagvlak voor: er is geen sense of urgency want IFRS lost geen local GAAP probleem op en men vreest nodeloze complexiteit en chaos bij de eventuele overgang. Net door het belang ervan moet je als finance functie, willens nillens, wel mee zijn en investeren in deze uitdaging.

Wat er dus bijkomt zijn alle compliance-uitdagingen rond non-financials. Er wordt nu op verschillende niveaus en binnen verschillende organisaties besproken of er ook een soort standaard voor deze gegevens kan uitgewerkt worden. Gelijk hoe: meer compliance regels komen op ons af.


Wijzigende attitude van de finance functie

We verwezen al naar de nieuwe functies en vaardigheden, we verwezen ook al naar de veranderende verwachtingen van de business ten aanzien van de finance functie, maar er is ook een belangrijke attitudewijzing. De finance professional van de toekomst is een persoon die luistert, analyseert en die analyse kritisch onderbouwt met onder andere peerreviews en dan oplossingen voorstelt. Dat zorgt ervoor dat de analyse niet meer louter finance data driven zal zijn maar veel meer aspecten en elementen zal omvatten. Belangrijke kwaliteiten worden een sterke klantgerichtheid, flexibiliteit en goede samenwerkingsvaardigheden, communicatie, impact hebben, invloed laten gelden…. Het zijn begrippen die vandaag nog niet met finance geassocieerd worden.


Geopolitieke uitdagingen

Voor veel bedrijven lijkt geopolitiek een ver-van-mijn-bedshow. De potentiële impact wordt geminimaliseerd en als er al iets zou gebeuren, dan passeert het wel zonder al te veel blutsen en builen. Maar maar enkele recente geopolitieke conflicten hebben de kwetsbaarheid van veek bedrijven blootgelegd. Hun supply chain is danig verstoord geweest. Verschillende onderdelen van de supply chain zitten vaak wereldwijd verspreid en bedrijven hebben soms zelf geen klaar zicht op alle elementen van hun productieproces. Het opzetten van een finance functie die de awareness rond geopolitieke risico’s vergroot en ervoor zorgt dat een bedrijf hierop snel kan reageren, wordt meer dan ooit een must. Dit kan immers een concurrentieel voordeel voor het bedrijf betekenen en de geopolitieke situatie wordt er niet stabieler op.